COA wil opvanglocaties beter spreiden over Nederland
Het Centraal Orgaan opvang asielzoekers presenteerde plannen om de opvang van asielzoekers evenwichtiger te verdelen over het land. Het voorstel houdt in dat gemeenten die tot nu toe geen bijdrage leverden aan de opvang, nadrukkelijker worden gevraagd om locaties beschikbaar te stellen. De aanleiding was de groeiende ongelijkheid in de verdeling: terwijl sommige gemeenten meerdere opvanglocaties herbergden, droegen andere gemeenten nauwelijks bij.
De plannen stuitten op gemengde reacties. Gemeenten die al opvanglocaties hadden, verwelkomden het idee van een eerlijkere verdeling. Zij voelden zich al langer onevenredig belast in vergelijking met gemeenten in meer welvarende regio's die zich tot dan toe afzijdig hadden gehouden. Tegelijkertijd uitten andere gemeenten hun bezorgdheid over de praktische haalbaarheid van de plannen.
Het verdelingsvraagstuk
Een eerlijke verdeling van asielopvang is een terugkerend thema in het Nederlandse debat. De vrijwilligheid die tot 2017 het systeem kenmerkte, leidde ertoe dat vooral gemeenten in landelijke gebieden en economisch zwakkere regio's relatief meer opvang boden. Gemeenten met een sterkere politieke positie of meer financiele middelen wisten zich vaker te onttrekken aan de verantwoordelijkheid.
Het platform AZC-Alert benadrukte dat een eerlijke verdeling alleen kan slagen als er ook aandacht is voor de kwaliteit van de opvang en de communicatie met omwonenden. Het enkel verplaatsen van het probleem naar andere gemeenten lost niets op als dezelfde fouten in het participatieproces worden herhaald. Het platform riep het COA op om bij elke nieuwe locatie een standaard participatieprotocol te volgen.
Weerstand en samenwerking
Uit een analyse van het platform bleek dat de mate van weerstand tegen opvanglocaties sterk samenhing met de manier waarop het besluitvormingsproces werd ingericht. Gemeenten die vroeg en transparant communiceerden met hun inwoners, ondervonden doorgaans minder verzet dan gemeenten die bewoners voor voldongen feiten plaatsten.
De bevindingen onderstreepten wat AZC-Alert al jaren bepleitte: investeren in het voortraject betaalt zich terug in draagvlak. Het spreidingsvraagstuk is niet alleen een kwestie van aantallen en locaties, maar vooral van vertrouwen tussen overheid en burger.